على محمدى خراسانى

244

شرح منطق مظفر (فارسى)

و ائمه عليهم السّلام و دانشمندان فروتن بسيار بالاتر از اينست و بدى را هم با نيكى پاسخ داده و بدين وسيله مايهء نجات و هدايت انسانهاى بسيار گرديده‌اند . زندگى انبياء عظام الهى و پيشوايان معصوم شيعه عليهم السّلام و علماء راستين اسلام مملو از شواهد و داستانها در اين رابطه است ) آن شخص را سرزنش نموده و قباحت و زشتى كار او را عيان كرده و مىفهمانيم كه كار خطايى نموده و اگر هم خيلى او را دوست بداريم لا اقّل يك گلايهء دوستانه از او مىكنيم . تمام اينها براساس مصالح و مفاسد شخصى است و حول اين محور مىچرخد . اين مطلب در مقياس وسيع‌تر نيز صدق مىكند ، چنانچه اگر فرد يا گروهى عملى انجام دهند كه علاوه بر اينكه به مصلحت شما نيست به ضرر شما نيز باشد ، امّا از آن جهت كه اين عمل به صلاح جامعه و داراى مصلحت اجتماعى است و سبب حفظ نظام اجتماعى و بقاء و ادامهء حيات نسل بشر در روى كرهء زمين است ، وجدان و فطرت پاك شما وادارتان مىكند كه واكنش نشان داده و درصدد ستايش عمل نيك آن فرد يا جمع برآئيد و حداقل به زبان از اين عمل خير قدردانى كنيد . مثلا وجود عدالت اجتماعى ، مساوات در برابر قانون ، مراعات حقوق انسانها و رعايت شؤون افراد ، از امورى است كه به صلاح جامعه بوده و باعث صلاح و فلاح جامعه است . لذا ما اين امور را تحسين كرده و حاكم عادل و دادگر را مدح مىكنيم با اينكه چه‌بسا مستقيما سودى عايد مادح نشود . متقابلا اگر شخص يا جمعيّتى كارى انجام دهند كه به ضرر جامعه و مخّل به نظام اجتماعى و بقاء نوع انسانى باشد ، از قبيل : ظلم ، طغيان ، خيانت در امانت و . . . همهء آحاد جامعهء آن فرد مفسد في الارض را محكوم كرده ، مستحق مذمت دانسته و كار او را تقبيح مىكنند هرچند كه به‌طور مستقيم به ضرر آن عمل زشت دامنگير شخص ما نباشد ولى وقتى به فساد جامعه بود غير مستقيم به ضرر ما نيز خواهد بود و حتّى اگر غير مستقيم هم ضرورى متوجه ما نشود بلكه در فلان گوشه دنيا و دورترين نقاط قتل ، غارت ، جنابت ، خيانت ، خونريزى ، تجاوز به جان‌ومال و ناموس انسانها صورت پذيرد باز وجدان بيدار همهء انسانهاى عالم آن افراد متجاوز را محكوم مىكند چون به ضرر هم‌نوع ما تمام مىشود و ما انسانها اعضاء يك پيكر را تشكيل مىدهيم كه هر عضوى بدون تأمين سلامتى عضو ديگر نمىتواند زندگى كند و آرام داشته باشد و به قول سعدى شيرازى :